Medycyna i fizjologia

Często się zdarza, że bez problemu przypominamy sobie zdarzenia, nazwiska sprzed jakiegoś czasu, a nie pamiętamy osoby poznanej na dzisiejszym przyjęciu. Przyczyną są dwa rodzaje pamięci krótkotrwała i długotrwała. Okazuje się, że obie z nich działają na zupełnie innych zasadach i występują w różnych miejscach mózgu.

Medycyna to zbawienie ludzkości ale i prawdziwa Puszka Pandory. To drugie stwierdzenie dotyczy wszystkich chorób, które udaje się tylko zaleczyć ale nie wyleczyć. Wszystkie takie schorzenia leczy się objawowo. Stąd powiedzenie, że katar nie leczony trwa siedem dni a leczony tydzień. Do chorób takich należą większość schorzeń wirusowych, w tym grypa. Nie ma na nie lekarstwa można jedynie złagodzić ich przebieg.

Badania gamet otrzymanych z ludzkich zarodkowych komórek macierzystych pozwoliły na analizę genów zaangażowanych w powstawanie komórek jajowych i plemników. Zdaniem autorów pracy opublikowanej na łamach czasopisma "Nature", naukowców ze Stanford University, badania te przyczynią się do lepszego zrozumienia przyczyn bezpłodności kobiet i mężczyzn.

Odporność roślin na susze związane jest z działaniem białek stresowych. Są to związki uaktywniające się w niekorzystnych warunkach środowiskowych i stabilizujące funkcjonowanie najważniejszych procesów i organelli komórkowych. Ostatni udało się poznać lepiej jedno z nich - kwas abscysynowy.

Transpozony to jedne z bardziej tajemniczych elementów w naszych genach. Są to fragmenty DNA, które potrafią przemieszczać się z jednego miejsca w drugie. Jedna z teorii głosi o ich pochodzeniu po dawnych wirusach, które utraciły swoja zjadliwość. Nowsze badania wskazują na ich olbrzymią rolę w powstawaniu nowych mutacji, prowadzących do ewoluowania nowych gatunków.

Coraz więcej badań wskazuje na możliwość formowania się poszczególnych gatunków czy grup genów z różną szybkością. Oznacza to, że zmiany w genach nie zachodzą ani powoli, ani stopniowo. Jest to o tyle istotne, że wiele analiz badających genealogie czy etapy powstania gatunków bazuje na średnich wartościach zachodzących zmian w genach całej grupy, a często wszystkich zwierząt czy organizmów.

Nagrodę Nobla 2009 w dziedzinie fizjologii i medycyny przyznano trójce naukowców z USA - Elizabeth H. Blackburn, Jackowi W. Szostakowi i Carol W. Greider - za odkrycie, jak zakończenia chromosomów chronione są przez struktury o nazwie telomery oraz za odkrycie enzymu telomerazy.

Nagrodę Nobla 2009 w dziedzinie chemii przyznano za badania nad strukturą i funkcją rybosomu. Otrzymali ją: Venkatraman Ramakrishnan - Amerykanin pracujący w Wielkiej Brytanii, Thomas A. Steitz z USA i Ada E. Yonath z Izraela. Nazwiska laureatów Komitet Noblowski ogłosił w środę. Jak napisano w uzasadnieniu, "Nagroda Nobla z chemii za 2009 rok jest docenieniem badań nad procesami kluczowymi dla życia".

Doświadczenie przeprowadzone na myszach potwierdziły zaraźliwe działanie prionów na inne organizmy. Dotychczas mimo wielu badań, teorii, a nawet działań zapobiegawczych nie istniały dowody na zarażanie się zdrowych tkanek prionami przez kontakt z chorymi.

Doświadczenie na małpach rezusach pokazało możliwość wyleczenia chorób dziedzicznych, będących przyczyną nieprawidłowo funkcjonujących genów. W tym celu wymieniono całe DNA mitochondrialne w komórce jajowej. Obecnie znanych jest około 150 chorób powodowanych mutacjami w DNA mitochondrialnych i przypuszcza się, że obecne są one u jednego a na dwustu urodzonych, a objawiają się chorobowo u jednego na 5-6 tysięcy dzieci.

Odkrycie pięć lat temu tkanek miękkich pochodzących od dinozaura przyjęto z dużym niedowierzaniem. Obecne odkrycie tkanek miękkich dinozaura z jeszcze starszego okresu nasuwa równie duże wątpliwości.

Od kilku lat wiele regionów na świecie gnębi masowe zanikanie pszczół tzw. pomór kolonii (ang. collony collapse disorder - CCD). Objawia się ono nagłym zanikaniem całych rojów. Do tej pory nie udało się oznaczyć przyczyn tego nagłego zajścia. Jak twierdzą naukowcy pracujący przy projekcie poznawania genomu pszczoły (ang. bee genome project) udało im się znaleźć znacznik DNA różniący chore owady od zdrowych.

Wielkie wymierania gatunków uderzają w naszą planetę z katastrofalną siłą. Za ich przyczyny przyjmuje się globalne zmiany wywołane klimatem, wulkanami, uderzeniami meteorytów, a ostatnio nas ludzi. Naukowcy wykazują, że przynajmniej część z tych kataklizmów może być wynikiem niekorzystnych zmian w genomie, powodujących degradacje całych grup organizmów.

Zespołowi naukowców z Uniwersytetu w Newcastle (Wieka Brytania) udało się opracować metodę uzyskiwania zdrowych, ludzkich plemników z probówki. Do uzyskania tego efektu wykorzystano embrionalne komórki macierzyste.

Terapia personalizowana, popularnie określana jako "szyta na miarę", to nie tylko większe bezpieczeństwo dla chorych i lepsza skuteczność terapii, ale też oszczędności dla państwa - powiedział prof. Zbigniew Gaciong z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego na warsztatach dziennikarskich zorganizowanych 2 lipca w Warszawie.

Najnowsze porównanie danych anatomicznych człowieka, szympansa, goryla i orangutana nie zgadzają się z takim samym porównaniem pod względem genetycznym. Stawia to pytanie czy dla przyjmowanych jako odwzorowanie dla innych metod analizy DNA nie powinny być w jakiś sposób sprawdzalne.

Wolbachia jest szeroko rozprzestrzeniona w świecie owadów. Potrafi atakować bardzo różne ich grupy, a jak już się pojawi szybko zasiedla całe populacji. Tą jej zdolność postanowili wykorzystać naukowcy do ograniczenia liczebności komarów roznoszących niebezpieczne choroby - gorączka denga, malarię.

Jednym z bardziej znaczący osiągnięć współczesnej nauki jest umiejętność tworzenia wektorów pozwalających wprowadzać obce DNA do wnętrza komórek. Okazuje się, że umiejętność taką od kilkudziesięciu milionów lat posiadają niektóre gatunki pasożytniczych błonkówek.

O dawna przypuszczano, że pasożyty wpływają na naszą ewolucję. Najmniej przystosowane do ich obecności organizmy nie maja szans na dalsze przekazanie swoich genów. Tym samym pozostają osobniki mogące żyć i rozmnażać się mimo niekorzystnego wpływu pasożytów na swój organizm. Przyjmuje się, że obecność pasożytów prowadzi to do zwiększenia naszego zróżnicowania genetycznego. Ostatnio udało się znaleźć ślady zmian jakie taka obecność powoduje w naszym DNA.

Organizacja wewnątrz koloni mrówek wydaje się być oparta na równouprawnieniu i podziale kastowym. Okazuje się być to mitem ponieważ poszczególne linie genetyczne samców i samic ostro walczą o utrzymanie swojej dominacji i przekazanie własnych genów.

Mrówki argentyńskie, naturalnie zamieszkujące Amerykę Południową i znane są z umiejętności tworzenia rozległych koloni składających się z wielu mrowisk, na obszarze do kilkuset metrów. Badania DNA wykazały, że prawdziwe rekordy pod tym względem osiągają jako gatunek inwazyjny na innych kontynentach. Ich kolonie rozciągają się na tysiące kilometrów.

Przeprowadzone badania DNA pozwoliły udowodnić, że niektóre gatunki mrówek mogą się składać tylko z samic. Wszystkie znajdujące się w koloni osobniki są wiernymi klonami królowej.

Od dawna znana jest historia egipskich faraonów, których dynastie wymierały na skutek częstych związków kazirodczych. Uznawani jako bogowie mogli wchodzić w związki tylko z członkami najbliższej rodziny. Podobny los spotkał dużo później panującą rodzinę królewską Hiszpańskich Habsburgów. Wszystko to powody nadmiernego wzrostu inbredu i jego niekorzystnych efektów.

Odkryto ekosystem istniejący przez kilka milionów lat w całkowitej izolacji od świata zewnętrznego. Zamieszkują go bakterie uwięzione we wnętrzu lodowca.

Projekt naukowy poświęcony poszukiwaniu i badaniu bioaktywnych substancji zawartych w jajach zainaugurowali naukowcy z Wrocławia. Związki te, traktowane jako suplementy diety mogłyby być pomocne w zapobieganiu chorobom cywilizacyjnym, w tym chorobom otępiennym mózgu, chorobom serca i krążenia oraz chorobom nowotworowym. Projekt pt. "Innowacyjne technologie produkcji biopreparatów na bazie nowej generacji jaj" realizuje konsorcjum naukowe, w skład którego wchodzą dwie wrocławskie uczelnie: Uniwersytet Przyrodniczy i Akademia Medyczna.